Cạo gió là gì? Nguồn gốc ra đời của cạo gió?

07/06/2024 09:51

Cạo gió là một liệu pháp y học cổ truyền có lịch sử lâu đời. Có học giả cho rằng cạo gió là biến thể của thủ pháp xoa bóp. Do trị liệu bằng đánh gió không dùng đến thuốc, hiệu quả lại nhanh, nên được lưu truyền rộng rãi trong dân gian. Đặc biệt, khi người bệnh không thể uống thuốc hoặc theo phương pháp điều trị nào khác, thì đánh gió lại càng phát huy hiệu quả trị liệu. Chính vì thế mà cho đến nay, liệu pháp này vẫn được sử dụng phổ biến.

Cạo gió bằng bạc Bách Chi

Liệu pháp dưỡng sinh bằng cạo gió với những dụng cụ như thanh tre non nhẵn bóng, mảnh sứ nhẵn, chiếc thìa, đồng tiền kim loại, bạc; kết hợp với dầu, nước, tiến hành cạo ở các huyệt vị được xác định trên cơ thể nhằm trị những căn bệnh như cảm nắng, cảm mạo, đau đầu và các chứng viêm,…

“Liệu pháp dưỡng sinh bằng cạo gió” giới thiệu những kiến thức phổ biến về liệu pháp cạo gió, bao gồm cách thức, cơ sở trị liệu, trình tự cạo, các huyệt vị quan trọng, phương pháp xác định cũng như những điều cần lưu ý và những cấm kỵ khi tiến hành đánh gió; giới thiệu một cách dễ hiểu phương pháp trị liệu gần 40 căn bệnh thường gặp. Cũng xin nhấn mạnh rằng, đánh gió hoàn toàn không thể thay thế cho các liệu pháp khác, mà cần phối hợp với nhiều liệu pháp để mang lại hiệu quả tốt hơn.

Cạo gió được xem là một liệu pháp ngăn ngừa bệnh tật, giảm căng thẳng, thúc đẩy quá trình dưỡng sinh tự nhiên để bảo vệ sức khỏe. Đây cũng là liệu pháp điều trị cho cả thân lẫn tâm.

NHỮNG ĐIỀU CẦN BIẾT VỀ CẠO GIÓ

Trước khi vận dụng liệu pháp cạo gió nhằm bảo vệ sức khỏe, chúng ta cần tìm hiểu những kiến thức cơ bản về liệu pháp dưỡng sinh này, bao gồm: dụng cụ đánh gió, chất xúc tác, phương pháp cạo, trình tự thao tác và cách xác định các bộ vị, huyệt vị.

Dụng cụ cạo gió và chất xúc tác

Những dụng cụ cạo gió và chất xúc tác cần cho đánh gió rất đa dạng, không chỉ giúp thao tác dễ dàng hơn, mà còn tăng cường hiệu quả trị liệu. Dưới đây là những dụng cụ và chất xúc tác thường dùng nhất.

DỤNG CỤ CẠO GIÓ

Dụng cụ cạo gió thường được chế tạo đơn giản, rẻ tiền và tiện dụng.

Do các bộ vị trên cơ thể không giống nhau nên đòi hỏi các dụng cụ đánh gió khác nhau. Hiện nay, các dụng cụ đánh gió thường thấy nhất bao gồm:

Dụng cụ cạo gió làm từ thực vật

Người ta thường dùng sơ mướp khô, sợi đay khô kết thành nùi sao cho mềm và có tính đàn hồi. Khi cạo, tay phải nắm lấy dụng cụ cạo, tiến hành cạo vùng da đã được làm ẩm bằng chất xúc tác, vừa thoa chất xúc tác vừa cạo cho đến khi trên da xuất hiệt “vết gió” mới thôi. Dụng cụ này thích hợp cho những vùng da mềm, mỏng trên cơ thể, nhưng hiện nay người ta rất ít dùng đến nó.

Thanh cạo gió làm từ sừng động vật

Sừng linh dương, sừng trâu, là vật liệu thường được sử dụng nhất. Thanh cạo gió được chế tạo từ sừng động vật cần mài nhẵn các viền xung quanh và mài tròn các góc. Tùy theo cách thức cạo ở những bộ vị khác nhau mà chế ra những thanh cạo có độ dày mỏng, lớn nhỏ, đường biên và độ cong khác nhau. Khi cạo, tùy theo bộ vị mà dùng thanh cạo thích hợp. Thanh đánh gió làm từ sừng động vật không dẫn điện, không truyền nhiệt có tác dụng thanh nhiệt giải độc… Cách dùng thanh cạo gió này giống với cách dùng dụng cụ làm từ vỏ giáp xác, ngày nay, vẫn được sử dụng để trị liệu.

Dụng cụ cạo gió làm từ vỏ giáp xác

Cần chọn những vỏ giáp xác có kích cỡ khác nhau, đường viền nhẵn bóng (hoặc mài tròn). Khi cạo gió, tay phải nắm lấy đầu vỏ giáp xác, vừa làm ẩm da bằng chất xúc tác, vừa cạo trên bộ vị đã được xác định cho đến khi xuất hiện “vết gió”. Đây là dụng cụ đánh gió mà người dân ven biển và ở khu vực sông hồ thường dùng.

Dụng cụ cạo gió làm từ sợi bông

Thông thường, dụng cụ này được kết từ chỉ, bông (hoặc tóc), thích hợp dùng cho trẻ em hay những bộ vị thuộc phần da mềm, mỏng hoặc ở trên đầu. Cách dùng giống như dụng cụ đánh gió làm từ thực vật.

Thanh cạo gió làm từ trúc hoặc gỗ

Phải chọn các thanh cạo cứng, chắc, đường viền nhẵn bóng, góc bo tròn, có kích cỡ khác nhau và tiện cầm. Chọn thanh cạo làm từ gỗ cây thuốc (như gỗ trầm hương, đàn hương) càng tốt. Thanh cạo này thích hợp cho các bộ vị trên cơ thể người. Cần biết được tính chất của chứng bệnh, nếu tính ôn thì chọn thanh cạo làm từ vật liệu có tính ôn nhiệt; ngược lại, nếu tính nhiệt thì dùng chất liệu gỗ có tính hàn. Cách dùng giống như với dụng cụ cạo gió làm từ vỏ giáp xác.

Miếng cạo gió bằng gỗ

Đồng tiền kim loại

Loại dụng cụ này khá tiện dụng. Có hai loại, tiền đồng và tiền nhôm. Tiền đồng là dụng cụ cạo gió phổ biến trước những năm 1950. Thông thường, nên chọn đồng tiền có đường viền dày (đường viền mỏng, sắc rất dễ làm tổn thương da khi cạo); không nên sử dụng những đồng tiền sứt mẻ. Đồng tiền nhôm cũng là một dụng cụ đánh gió thường được được sử dụng. Khi dùng đồng tiền kim loại, phải chú ý đến phương thức cạo, tránh làm trầy da. Cách dùng giống như với dụng cụ cạo gió là từ vỏ giáp xác. Loại dụng cụ này thường dùng ở các bộ vị có diện tích nhỏ.

Nếu không có tiền đồng, có thể dùng các thìa đồng nhỏ (nên chọn những cái có đường viền dày và nhẵn).

Những dụng cụ thay thế khác

Nếu sử dụng những dụng cụ thay thế khác để cạo gió vẫn phải tuân theo nguyên tắc là đường viền của dụng cụ dày và nhẵn, tránh làm tổn thương da. Có thể chọn những vật dụng như: mảnh sành sứ, thìa nhỏ hoặc thìa thuốc (thìa dùng để lấy thuốc của dược sĩ). Những dụng cụ đánh gió này rất phổ biến, tiện dụng và dễ sát trùng, không gây tổn thương da. Có thể tùy bộ vị trên cơ thể mà chọn dụng cụ thay thế có kích cỡ tương ứng. Cách dùng giống như với dụng cụ làm từ vỏ giáp xác.

Ngón tay

Các bác sĩ Đông y có thể dùng ngón tay của mình để thay thế dụng cụ, tức là dùng ngón tay với lực tương đối để làm những động tác day, ấn, bắt,… Cách này chỉ dùng để bắt gió.

Những dụng cụ nêu trên có thể được lựa chọn tùy theo nhu cầu và vật có sẵn. Dân gian đa phần dùng đồng xu hoặc những dụng cụ thay thế; các bác sĩ Đông y thường dùng thanh cạo làm từ sừng trâu, hoặc thanh đồng, thanh bạc tự chế. Người sống ở biển thì dùng vỏ của loài giáp xác. Người sống trên núi thì dùng thanh tạo làm từ gỗ, tre, trúc,… Tóm lại, dùng dụng cụ cạo sao cho tiện thao tác và dễ kiếm là được.

CHẤT XÚC TÁC

Khi trị liệu bằng phương pháp cạo gió, để dễ cạo, tránh cho da bị tổn thương và làm tăng hiệu quả trị liệu, trước khi cạo, cần thoa chất xúc tác lên vùng da sắp cạo. Những chất xúc tác thường là:

Dầu làm mềm da và lưu thông máu

Dùng các loại dầu có chất thuốc được tinh chế theo phương pháp khoa học kỹ thuật để có tác dụng giải độc, sát khuẩn, lưu thông máu và giảm đau.

Dầu chỉ thống linh

Một loại dầu được bào chế từ các thảo dược như tam thất, đào nhân, đan sâm,… có tác dụng giải độc, sát khuẩn, lưu thông máu và giảm đau.

Hoạt thạch

Những chất khác như hoạt thạch cũng có tác dụng làm mềm da

Nước

Dùng nước lạnh và nước ấm để làm chất xúc tác khi cạo gió. Đối với những bệnh mang tính nhiệt nên dùng nước lạnh, những bệnh mang tính hàn nên dùng nước ấm.

Dầu cạo gió giúp lưu thông máu

Được làm từ thảo dược nhằm giúp lưu thông và thúc đẩy tuần hoàn máu, mở rộng các mạch máu, tăng cường hiệu quả trị liệu.

Dầu thực vật

Có thể dùng dầu thực vật như dầu cải, dầu đậu phộng,… làm chất xúc tác khi cạo gió, chủ yếu để bảo vệ da và làm mềm da.

Dầu đặc trị cạo gió

Được làm từ dầu thực vật đã qua tinh chế kết hợp với các chất thuốc, dùng làm ẩm, khai thông khí huyết.

(Trích “Cạo gió trị 40 bệnh thường gặp – Lý Nam Sinh”)

4. Cạo gió bạc Bách Chi mới chuyên dụng đánh gió giải cảm

Bọ cạp sừng bạc cạo gió đánh cảm Bách Chi

Hiện nay cạo gió bạc đã được cải tiến bằng sản phẩm mới là Bọ cạp đầu bạc Bách Chi. Cạo gió Bách Chi được thiết kế đặc biệt theo phương pháp cải tiến mới. Thân bọ cạp bằng sừng có mấu cầm chắc tay. Chuôi có thể day ấn huyệt chà xát làm ấm người. Đầu bi bạc trơn tròn giúp di chuyển dễ dàng. Ngoài chức năng cạo gió, giải cảm, giải hàn giải độc, bi bạc còn giúp khai thông toàn thân.

Chất xúc tác thông thường có 2 loại

+ Dùng với cạo gió bạc Bách Chi để massage, lưu thông khí huyết có dầu dừa lô hội Bách CHi